Các Giai Đoạn Tập Cho Người Bị Tai Biến: Hướng Dẫn Phục Hồi

Sau tai biến mạch máu não (đột quỵ), người bệnh có thể gặp khó khăn trong vận động và sinh hoạt. Hiểu đúng các giai đoạn tập cho người bị tai biến giúp gia đình phối hợp với đội ngũ phục hồi chức năng, đặt mục tiêu phù hợp và tránh áp dụng một lịch tập cố định cho tất cả. Quá trình phục hồi cần được cá nhân hóa.

Các giai đoạn tập cho người bị tai biến được hiểu như thế nào?

Phân chia theo thời gian sau đột quỵ

Quá trình chăm sóc có thể được trình bày qua giai đoạn điều trị cấp tính, phục hồi sau cấp tính và phục hồi lâu dài. Đây là cách mô tả tiến trình chăm sóc, không phải lịch tập bắt buộc theo ngày.

Phân chia theo mức độ hồi phục vận động

Mô hình Brunnstrom mô tả các giai đoạn hồi phục khả năng vận động sau đột quỵ, đặc biệt trong bối cảnh liệt nửa người.

Vì sao không nên nhầm hai cách phân loại?

Số ngày kể từ khi đột quỵ không tự động xác định giai đoạn Brunnstrom. Các vùng cơ thể và các chức năng có thể phục hồi ở mức độ khác nhau.

Giai đoạn điều trị cấp tính: Chuẩn bị cho quá trình phục hồi

Vai trò của đánh giá tình trạng người bệnh

Đội ngũ y tế đánh giá mức độ ảnh hưởng đến vận động và sinh hoạt trước khi xây dựng kế hoạch phục hồi. Không nên tự áp dụng một bộ bài tập chung cho mọi người bệnh.

Lập kế hoạch phục hồi theo khả năng vận động

Phục hồi chức năng sau đột quỵ nên được bắt đầu sớm nhất có thể khi người bệnh đã ổn định về y khoa và có khả năng tham gia. Theo Canadian Stroke Best Practices, vận động có thể được cân nhắc khi người bệnh ổn định, lý tưởng trong khoảng 24–48 giờ sau đột quỵ, nhưng phải dựa trên đánh giá lâm sàng và sự thận trọng của đội ngũ điều trị.

Hướng dẫn này không có nghĩa mọi người bệnh đều phải tập đứng hoặc đi trong khoảng thời gian trên. Đặc biệt, vận động rất sớm với cường độ cao trong 24 giờ đầu không được khuyến nghị. Loại hoạt động, mức hỗ trợ, thời lượng và cường độ phải được cá nhân hóa.

Giai đoạn phục hồi sau cấp tính: Xây dựng mục tiêu tập luyện

Phục hồi khả năng vận động và sinh hoạt

Người bệnh có thể cần hỗ trợ cải thiện khả năng sử dụng tay, chân và thực hiện công việc thường ngày. Mục tiêu cần phù hợp với khả năng thực tế.

Vai trò của vật lý trị liệu và các chuyên ngành phục hồi

Vật lý trị liệu có thể là một phần của kế hoạch; tùy nhu cầu, người bệnh còn có thể cần hỗ trợ về giao tiếp hoặc những khó khăn khác. Đội ngũ chuyên môn lựa chọn hình thức can thiệp.

Điều chỉnh mục tiêu theo tiến triển thực tế

Khi khả năng hoặc nhu cầu thay đổi, người bệnh và gia đình nên trao đổi với đội ngũ điều trị để đánh giá lại kế hoạch.

Giai đoạn phục hồi lâu dài: Tiếp tục tập luyện và thích nghi

Vì sao quá trình phục hồi có thể kéo dài?

Theo NHS, phục hồi sau đột quỵ có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Thời gian và kết quả khác nhau tùy mức độ ảnh hưởng và kế hoạch phục hồi của từng người.

Theo dõi mục tiêu và đánh giá lại kế hoạch

Người bệnh nên duy trì liên hệ với đội ngũ chăm sóc để theo dõi tiến triển và điều chỉnh mục tiêu khi cần.

Hỗ trợ người bệnh duy trì hoạt động tại nhà

Gia đình và bạn bè có thể hỗ trợ, động viên và phối hợp thực hiện kế hoạch đã được hướng dẫn.

Các giai đoạn Brunnstrom sau đột quỵ

Brunnstrom là gì?

Brunnstrom là mô hình mô tả sự hồi phục vận động sau đột quỵ, giúp nhân viên chuyên môn đánh giá các thay đổi về khả năng vận động.

Tổng quan bảy giai đoạn hồi phục vận động

Theo Bệnh viện Điều dưỡng Phục hồi chức năng Trung ương, mô hình Brunnstrom được mô tả qua bảy giai đoạn:

Lưu ý: Bảng trên mô tả mô hình hồi phục vận động Brunnstrom, không phải lịch trình phục hồi bắt buộc hoặc công cụ tự chẩn đoán. Người bệnh có thể tiến triển với tốc độ khác nhau; không thể bảo đảm tất cả đều đạt đến giai đoạn vận động bình thường.

Vì sao không thể quy đổi Brunnstrom thành số ngày cố định?

Thời gian ở từng giai đoạn có thể khác nhau giữa các người bệnh và vùng cơ thể bị ảnh hưởng. Không thể kết luận người bệnh chắc chắn chuyển giai đoạn sau một số ngày nhất định.

Phục hồi chức năng tại nhà cho người sau tai biến

Kế hoạch tập luyện tại nhà cần những gì?

Sau xuất viện, người bệnh có thể tiếp tục phục hồi tại nhà theo kế hoạch của đội ngũ chăm sóc. Những hoạt động có nguy cơ mất thăng bằng hoặc cần thiết bị hỗ trợ không nên tự triển khai khi chưa được hướng dẫn phù hợp.

Vai trò của người thân và người chăm sóc

Người thân có thể động viên, hỗ trợ ghi nhận khó khăn trong sinh hoạt và phối hợp với nhân viên y tế; không tự tăng cường độ tập khi chưa có chỉ dẫn.

Khi nào cần trao đổi lại với đội ngũ điều trị?

Khi khả năng vận động hoặc nhu cầu sinh hoạt thay đổi, người bệnh nên trao đổi với đội ngũ điều trị để được đánh giá và điều chỉnh kế hoạch phục hồi.

Cảnh báo cấp cứu: Nếu xuất hiện đột ngột các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, khó nói hoặc nói không rõ, cần nghi ngờ đột quỵ và gọi cấp cứu 115 ngay tại Việt Nam. Không tiếp tục buổi tập hoặc chờ các triệu chứng tự hết.

Câu hỏi thường gặp

Người bị tai biến có thể phục hồi trong bao lâu?

Không có thời hạn chung cho tất cả. Theo NHS, quá trình phục hồi có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Người bệnh có thể tiếp tục phục hồi tại nhà không?

Có thể, khi có kế hoạch phù hợp từ đội ngũ chăm sóc sau xuất viện.

Người nhà có thể hỗ trợ như thế nào?

Người thân có thể động viên, phối hợp thực hiện kế hoạch được hướng dẫn và hỗ trợ theo dõi tiến triển.

Bảy giai đoạn Brunnstrom có phải bảy giai đoạn theo thời gian không?

Không. Brunnstrom mô tả mức độ hồi phục vận động, không phải lịch trình tính theo ngày hoặc tuần.

Tư vấn phục hồi chức năng sau tai biến tại Hải Phòng

Việc lựa chọn chương trình phục hồi cần dựa trên đánh giá của nhân viên y tế có chuyên môn. Gia đình nên chuẩn bị thông tin về tình trạng hiện tại và kế hoạch điều trị trước đó khi trao đổi với cơ sở chăm sóc.

Cần được hướng dẫn bước tiếp theo? Bạn có thể liên hệ tư vấn phục hồi chức năng để tìm hiểu cách đặt lịch đánh giá phù hợp.

Thông tin nhằm mục đích giáo dục sức khỏe, không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định tập luyện từ bác sĩ và chuyên viên phục hồi chức năng.

Tài liệu tham khảo

• NHS — Recovering from a stroke: https://www.nhs.uk/conditions/stroke/recovery/
• NHS — Symptoms of a stroke: https://www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/
• Bệnh viện Điều dưỡng Phục hồi chức năng Trung ương — Brunnstrom: https://bvphcntw.gov.vn/index.php/vi/news/thong-bao-bao-moi/cac-giai-doan-phuc-hoi-brunnstrom-sau-dot-quy-ly-thuyet-va-ung-dung-can-thiep-lam-sang-428.html
• Canadian Stroke Best Practices — Delivery of Inpatient Stroke Rehabilitation: https://www.strokebestpractices.ca/recommendations/stroke-rehabilitation-planning/3-delivery-of-inpatient-stroke-rehabilitation